Dit boek is speciaal. De titel is Q.Horatius Flaccus cum commentariis & Enarrationibus. Het is uitgegeven door de Plantijnse drukkerij in Leiden. De uitgever was de Franstalige schoonzoon van Christophe Plantin of Christoffel Plantijn: Franciscus Raphelengius. CIC IC CXI is een oude notatie voor het jaar 1611 in Romeinse cijfers.

De oorspronkelijke uitgave dateert uit 1597 en bevat de werken van de Romeinse dichter Quintus Horatius Flaccus (Horatius), gedrukt door de Officina Plantiniana in Leiden (Lugduni Batavorum). Dit wetenschappelijke werk bevat uitgebreide commentaren en aantekeningen: de “commentatoris veteris” (oude scholia), uitgewerkt door Jacobus Cruquius (Iacobi Cruquii Messenii, een professor uit Brugge), plus toevoegingen van Janus Dousa en anderen.

Jacobus Cruquius (Cruycke) gaf de eerste versie van dit boek uit bij Hubert Goltzius in Brugge (1565). Goltzius werkte toen nauw samen met Plantin en zo kwam Cruquius later bij die uitgever terecht. Jacobus Cruquius was een vooraanstaande 16e-eeuwse Vlaamse humanist, filoloog en geleerde, vooral bekend om zijn uitgaven van de werken van de Romeinse dichter Horatius. Hij werd rond 1510-1520 geboren in Mesen en studeerde aan de Universiteit van Leuven, waar hij diploma’s behaalde in de letteren en het canoniek recht. Later gaf hij les in Latijn en Grieks. Cruquius stierf op 22 juni 1584. Hij bezat een uitzonderlijke collectie munten en boeken. Hij baseerde zich op manuscripten in de Sint-Pietersabdij op de Blandijn te Gent. Dankzij dit boek is die inhoud bewaard gebleven.

Het boek is een prachtig voorbeeld van het werk van Franciscus Raphelengius. Frans van Ravelingen of de Raphelenge werd geboren op 27 februari 1539 in Lannoy. Dat ligt bij Rijsel. Hij was dus een Frans-Vlaming. Hij studeerde Grieks en Hebreeuws in Gent, Parijs en Cambridge. In 1564 komt hij in dienst bij Plantijn. Het jaar erna huwt hij de dochter Marguerite. Zijn bijdrage aan de Biblia Polyglotta tussen 1569 en 1573 was enorm.

Raphelengius was bevriend met Cornelis Kiliaan een andere proeflezer in de zaak. Kiliaan was geboren rond 1529 in Duffel. Hij studeerde in Leuven en werkte als corrector en lexicograaf. Zijn magnum opus, het Etymologicum teutonicae linguae (1599), was het eerste verklarende woordenboek van het Nederlands en gold eeuwenlang als standaardwerk.

Raphelengius was eveneens een polyglot proeflezer. Dit boek telt 711 pagina’s en is dus langer dan de oorspronkelijk 695 pagina’s uit 1597. Het is een voorbeeld van de klassieke renaissancewetenschap uit de traditie van de Plantin-Moretus-drukkerij.

Morgen is de verjaardag van François Raphelengius.

Vindt u deze tekst interessant, leerrijk, controversieel, of hebt u tenminste eens goed kunnen lachen? Dan is een donatie, hoe bescheiden ook, misschien een goed idee. 


Een reactie achterlaten